среда, 05 јуни 2013

english version

Прва страница
Документи и публикации
Документи
Извештаи
Публикации
Водичи
НВО САЕМ
Настани
Галерија
Архива
Архива на онлајн вести
2003
2004
2005
2006
2007
2008
Адресари
Луѓе од граганскиот сектор
Проекти на граѓанските организации во Македонија
Адресар на верските заедници во РМ
Адресар на граѓанските организации во Македонија
Адресар на општини во Република Македонија
Билтен на МЦМС
Билтен за меѓурелигиска соработка
Перспективи
Граѓански практики
Контакт

ПЕЧАТЕНО ИЗДАНИЕ
Последно издание
Нарачка преку e-mail
Контакт
Архива
Коментар
Настани
Граѓанско општество
Деца
Студенти
Здравство
Животна средина
Календар
Прашања и одговори
Балкан-експрес
Европа
Свет
Тема
Репортажа
Интервју
Погледи
Претставување
Публикации
Историјат на граѓанското општество
Луѓе
Мобилизација на ресурси
Искуства од регионот
Избор






ONLINE ВЕРЗИЈА
ПЕЧАТЕНА ВЕРЗИЈА

  Број 7

   

Надворешна помош на Европската Унија

1. Општи информации

Европската Унија (ЕУ) е најголемиот донатор во светот. Во 2003 година Европската комисија (ЕК) раководеше со, и распредели, околу 12 милијарди евра надворешна помош во целиот свет. Вкупно, ЕК и земјите-членки обезбедуваат 55% од вкупната меѓународна прекуокеанска развојна помош (ОДА) и повеќе од 2/3 од помошта во грантови. Самата ЕК учествува со 10% од светската ОДА и е најголемиот донатор на хуманитарна помош. Ваквата помош се доделува во партнерство со 120 земји, територии и регионални организации и ја добиваат корисници од сите 5 континенти и различни сектори, како што се: проекти за економски развој, институции за развивање на демократијата, реконструктивни зафати, изготвување макроекономски програми и унапредување на човековите права. Се проценува дека најмалку една милијарда евра се директно или индиректно на располање за проекти на граѓанските здруженија и непрофитните организации.

Надворешната помош од ЕУ се состои од разновиден и сложен збир инструменти. Во моментот таа се состои од 30 правни инструменти (програми) и повеќе од 50 буџетски ставки. Тие се поделени на тематски (на пр., ЕИДХР) и географски (на пр., КАРДС, ЕДФ) инструменти. Системот за управување со надворешната помош на ЕУ во моментов повторно се разгледува и ќе подлежи на поедноставување со новата финансиска рамка 2007-2013 година.

Постојат три причини за давање голема помош и за глобално ангажирање на ЕУ. Ова е нагласено со политиката за развој на соработка со земјите од третиот свет, што претставува мешавина од историски, морални и економски фактори: историски, бидејќи некои земји од ЕУ (како што се Франција или Велика Британија) имаат долготрајни врски со земјите од третиот свет како резултат на колонизацијата во минатото; морални, бидејќи постои општо убедување од страна на владите на земјите-членки на ЕУ дека нешто треба да се преземе во борба против сиромаштијата и гладот; и економски, бидејќи земјите во развој сочинуваат 30% од извозот на ЕУ како и од друга страна, поради зависноста на ЕУ од овие земји во однос на производи, како што се гумата, бакарот и ураниумот.
 

2. Географска распределба

Во 15-годишниот период од 1991 до 2006 година ЕУ ќе има обезбедено 10 милијарди евра помош за земјите од поранешна Југославија и Албанија, првенствено преку Програмата ФАРЕ/ОБНОВА, КАРДС. Помошта за Русија и земјите од Источна Европа и Централна Азија се доставува преку програмата ТАЦИС, започната во 1991 година. Буџетот за ТАЦИС за периодот од 2001 до 2006 година е 3,14 милијарди евра. Медитеранските земји, Русија и земјите од Источна Европа, ЕУ ги смета за блиски соседи. Целта на ова е да се создаде евромедитеранска слободна трговска зона до 2010 година. Финансиската помош од ЕУ во грантови и заеми за медитеранските земји е со вредност од 2 милијарди евра годишно. На Средниот Исток, ЕУ ја финансира инфраструктурата и административната поддршка на Палестинците и доделува 100 милиони евра годишно за агенцијата на ОН што се грижи за палестинските бегалци. Значителна сума надворешна помош исто така оди во земјите во развој од Африка, Карибите и Пацификот (земјите од АКП) во рамките на конвенцијата од Ломе (сега Спогодбата од Котонау).

 

3. Институции на ЕУ поврзани со помошта

Надворешната помош има значаен удел во улогата на ЕУ како светска сила. Таа е директно поврзана со различните политики што ги применува ЕУ во светот: заедничка надворешна и безбедносна политика, заедничка одбранбена и безбедносна политика, заедничка трговска политика, политика за развојна соработка и други. Во некои аспекти таа е исто така поврзана со некои внатрешни политики на ЕУ, најмногу од областите на внатрешни работи и правда (на пр., миграција).

Секоја од овие области е регулирана со политика и со стратегија. На оперативно ниво, тие се пренесени во конкретни програми, проекти и се опфатени со посебни буџетски ставки. Сите три главни институции – Советот на ЕУ, Европската комисија и Парламентот – имаат улога и одговорност да учествуваат во создавањето политики, приоритети и распределба на средствата во рамките на надворешната помош.

3.1. Европска комисија

Европската комисија (ЕК) е политички независна институција што ги застапува и ги штити интересите на ЕУ како целина. Таа претставува движечка сила во рамките на институционалниот систем на ЕУ: таа предлага закони, политики и програми за дејствување и е одговорна за спроведувањето на одлуките на Парламентот и на Советот. Генералниот директорат или скратено ГД е оддел на Комисијата чија задача е да ги изготвува законодавните предлози на ЕК за определена област од политиката за која е одговорен ГД.

Повеќе информации на: http://europa.eu.int/comm/index.htm

ГД за надворешни односи (познат и како ДГ Релеџ) ги координира активностите во надворешните односи на ЕК и со другите институции на ЕУ. Тој е одговорен за односите на ЕУ со земјите што не се членки на ЕУ, меѓународните организации, за администрирање на делегациите на ЕК и за некои од програмите на ЕУ за финансирање.

Повеќе информации на: http://europa/eu.int/comm/dgs/external_relations/index_en.htm

Контакт:
Делегација на Европската комисија во Скопје
Ул. “Маршал Тито” 12, 1000 Скопје, Македонија

Тел: +389 (0)2 3122 032
Факс: +389 (0)2 3126 213

Е-маил: delegation-FYRmacdonia@cec.eu.int
Одговорно лице: Нафи Сарачини, советник – граѓанско општество

ГД за проширување е надлежен за процесот на проширување на Европската Унија, помагајќи им на земјите што сакаат да пристапат да се приспособат кон потребните критериуми за пристапување кон Европската Унија и условите за преговарање за нивниот пристап, како и за други прашања во врска со проширувањето, во името на ЕУ. Во моментот, Македонија има статус на потенцијална земја-кандидат и одговорноста за изготвување програми е пренесена од ГД за надворешни односи на ГД за проширување.

Повеќе информации на: хттп://еуропа.еу.инт/цомм/енларгемент/индеџ ен.хтмл

Контакт:

Еруопеан Цоммиссион

ДГ Енларгемент, Дирецторате Ц

Руе де ла Лои 200

ЦХАР

Б- 1049 Брусселес

Белгиум

Одговорни лица:

Рајнхард Прајб (Реинхард Прибе), директор

Мајкл Перети (Мицхаел Перетти), регионална соработка

Паола Памплони (Паола Памплони), привремен шеф на единицата за Македонија

 

ГД за развој дава насоки за развојната политика и го надгледува изготвувањето на програмите за помош на земјите од АКП (Африка, Карибите и Пацификот) и прекуокеанските земји и територии (ОЦТ). Повеќе информации на: хттп://еуропа.еу.инт/цомм/дгс/девелопмент/ индеџ_ен.хтм

 

ГД за вработување и социјални работи има задача да придонесува за развојот на модерен, иновативен и одржлив европски општествен модел со повеќе и подобри работни места во едно сеопфатно општество, засновано на еднакви можности. На тој начин ГД води дијалози и се консултира со граѓанските здруженија во ЕУ за прашањата како што се: општествено вклучување, еднаквост, расна дискриминација и други основни права. Во тој поглед, ГД финансира (преку повици за предлози и тендери) проекти за поттикнување на улогата на граѓанското општество по истите прашања.

Повеќе информации на:

хттп://еуропа.еу.инт/цомм/дгс/емплоѕмент_социал/индеџ_ен.хтм

 

ЕХО или Хуманитарната канцеларија на Европската заедница обезбедува итна помош за жртвите од природни катастрофи или вооружени конфликти надвор од ЕУ. Помошта на ЕУ вклучува повеќе од 500 милиони евра годишно и стигнува до 18 милиони луѓе во светот. Двесте партнери (на пр., граѓански здруженија, МКЦК и агенции на ОН како што се УНХЦР и Светската програма за храна) се вклучени во спроведувањето на хуманитарните проекти на ЕУ.

Повеќе информации на: хттп://еуропа.еу.инт/цомм/дгс/хуманитариан аид/ индеџ ен.хтм

 

Канцеларијата за европска помош (ЕуропеАид) е тело на ЕК што управува со средствата како дел од надворешната помош на Комисијата. Неговата задача е да ги спроведе инструментите за надворешна помош на ЕК, кои се финансирани од буџетот на Европската заедница и Европскиот фонд за развој. Во 2002 година Канцеларијата располагаше со средства од околу 6 милијарди евра: 1,1 милијарда евра за Западен Балкан и земјите-корисници од поранешниот Советски Сојуз, 762 милиона евра за Јужниот Медитеран и Средниот Исток, околу 2,2 милијарди евра за земјите од АКП (вклучувајќи ја и Јужна Африка), 493 милиони евра за Азија, 263 милиони евра за Латинска Америка и за Азија и повеќе од 1,1 милијарда евра за посебни активности (како што се: безбедност на храната, кофинансирање граѓански здруженија, животна средина и човекови права). Од Управата на канцеларијата досега произлегоа 1.182 нови одлуки за финансирање и 28.800 исплати. Таа не се занимава со програми за помош на земјите кои се во фазата на претпристапување, со програми за хуманитарни дејности, програми за макрофинансиска помош, програми за заедничката надворешна и безбедносна политика (ЦФСП) или за механизмот за брза реакција.

Канцеларијата е одговорна за сите фази од проектниот циклус (идентификација и оцена на проектите и програмите, подготовка на финансиски одлуки, спроведување и надгледување, оценување на проектите и програмите), што обезбедува остварување на целите од програмите утврдени од ГД за надворешни работи и ГД за развој, а одобрени од Комисијата. Оваа канцеларија е исто така одговорна за управување со Европската иницијатива за демократија и човекови права (ЕИДХР).

Повеќе информации на:

хттп://еуропа.еу.инт/цомм/дгс/ хуманитариан_аид/индеџ_ен.хтм

 

Контакт:

Еуропеан Цоммиссион

ЕуропеАид

Б-1049 Брусселс

Белгиум

Одговорно лице:

Б. Луецке - Унит-А1, Географска координација и надзор за Европа

 

Европската агенција за реконструкција (ЕАР) е независна агенција одговорна за управување со основните програми на ЕУ за помош во Србија и Црна Гора (Република Србија, Република Црна Гора, Косово под управа на УНМИК) и во Македонија. Агенцијата раководи со следниве фондови на ЕУ: програми на ЕУ за помош наменети за зајакнување на процесот на реформите (на пр., „државната машинерија” на централната и локалната администрација, полицијата, судството, јавните финансии и државните комунални претпријатија), националните програми КАРДС и друга помош што не е раководена од Агенцијата, а е финансирана од ЕК, како што се: макрофинансиска поддршка, хуманитарна помош, помош за демократизација, царина и фискално планирање, поддршка на програмите за соработка во високото образование, регионалната програма за Западен Балкан и поддршка на столбот на ЕУ во администрацијата на УНМИК на Косово. Тие се одговорни пред Советот и пред Европскиот парламент, а се надгледувани од управен одбор составен од претставници од 15 земји-членки на ЕУ и Европската комисија.

Повеќе информации на: хттп://њњњ.еар.еу.инт

 

Контакт:

Европска агенција за реконструкција

Оперативен центар Скопје

Ул. “Македонија” 11

1000 Скопје

Македонија

Тел:  +389 (0)2 3286 700

Факс: +389 (0)2 3124 760

Одговорно лице:

Јута Булинг – програм-менеџер за граѓанско општество и општествена кохезија

 

3.2. Европскиот парламент

 

Европскиот парламент е демократски форум за дебати. Тој има улога на чувар на институциите на ЕУ и исто така учествува во законодавниот процес. Парламентот се избира директно на секои пет години и се состои од 732 члена што седат не според национални блокови, туку во осум политички групи, кои најдобро ја одразуваат политичката идеологија на националната партија на која припаѓа секој член. Парламентот има три главни овластувања: донесување закони, демократски надзор и овластување за финансиите (го одобрува буџетот).

Повеќе информации на: хттп://њњњ.еуропарл.еу.инт/хоме/дефаулт_ен.хтм

 

3.3. Совет на ЕУ

 

Советот на ЕУ е главен орган на ЕУ за донесување одлуки. Претходно познат како Совет на министри, ова тело ги собира министрите од сите земји-членки што се одговорни за областа од политиката за која се дискутира на определен состанок, на пр., надворешни работи, земјоделство, развој, транспорт, животна средина итн. Тој претставува форум на кој претставниците на владите на земјите-членки можат да ги изнесуваат своите интереси и да постигнуваат компромиси. Тие се состануваат редовно, на ниво на работни групи, амбасадори, министри или, кога одлучуваат за важни политички насоки, на ниво на шефови на држави или влади, т.е. како Европски совет.

Повеќе информации на: хттп://уе.еу.инт/ен/сумм.хтм

 

3.4. Европски совет

Европскиот совет не е формална институција на ЕУ, туку повеќе претставува неформален политички форум на сите шефови на држави или влади од сите земји-членки на ЕУ и претседателот на Европската комисија. Тука се дискутира за политичките прашања и тие се координираат меѓу земјите-членки. Советот се состанува двапати годишно и со него претседава шефот на земјата-членка на ЕУ што претседава со Унијата.

Повеќе информации на: хттп://уе.еу.инт/ен/Инфо/еуроцоунцил/индеџ.хтм

 

4. Раководење со фондовите

Севкупното финансирање од ЕУ е насочено кон конкретни цели и приоритети од различни заеднички политики, кои, пак, се засноваат врз одредбите од договорите од европските заедници. Грантовите се доделуваат врз основа на специфични закони на ЕУ, освен оние за пилот-плановите, подготвителни дејствија и определени задачи што ги извршува Комисијата како институција. Принципите и постапките за доделување и исплата на грантовите од ЕУ (од сите видови) се во согласност со Финансиската регулатива и нејзините правила за спроведување, поточно наслов ВИ од дел 1. Според Финансиската регулатива, сите грантови доделени на корисниците во текот на една финансиска година треба да се објавуваат секоја година и да ги вклучуваат имињата и адресите на корисниците и соодветните доделени суми.

 

4.1. Видови постапки за управување

Постојат различни начини на управување со фондовите за надворешни програми на ЕУ во смисла на поделба на улогите и одговорностите во рамките на ЕК. Концентрираното управување се однесува на фондовите што се управуваат директно од страна на ЕК. Деконцентрираното управување се одвива на две нивоа: одлуките на ниво на програми се донесуваат во рамките на ЕК, додека со другите фази од проектниот циклус управуваат институции на ЕУ во земјата-корисник, како што се делегациите на ЕК. Покрај тоа, управувањето со програмите и фондовите на ЕУ може да се подели помеѓу институциите и телата на ЕК и тие на земјата-корисник.

Централизирано управување постои кога институциите на ЕК, или во Бри­сел или во земјата-корисник, се надлежни за целиот проектен циклус, додека децентрализирано управување постои кога институциите како што се министри, посебни агенции и слично се одговорни за управување со проектниот циклус и за финансиски одлуки. На сликата 1 е прикажано како се поделени овие управувачки одговорности помеѓу институциите на ЕУ и на кое ниво за донесување одлуки.

 

Слика 1: Поделба на управувачките одговорности помеѓу различни ин­сти­туции на ЕУ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Извор: веб-сајт на ЕУ Бонд (хттп://њњњ.бонд.орг.ук/еу ецаидструцтурес. хтмл)

 

4.2. Проектниот циклус на ЕУ

 

Од 1992 година ЕУ го користи пристапот на раководење со проектен циклус (вклучувајќи и логичка рамка) за изготвување проекти и за нивниот основен инструмент за раководење. Затоа, донесувањето одлуки и раководењето со надворешните програми и фондовите на ЕУ го следи пристапот на РПЦ преку 5 основни фази:

 

Фаза на изготвување програми: ЕК заедно со земјата-корисник ги одредува приоритетите на програмата, главните сектори и теми, видот на помошта и начините на финансирање за повеќегодишна соработка во форма на национален стратешки документ (ЦСП) и Национална индикативна програма (НИП).

 

Фаза на идентификација: почетните идеи за проектот се елаборираат во однос на нивната важност и изводливост и се изведуваат според целите што се наведени во ЦСП/НИП. Оваа фаза се заснова врз два пристапи зависно од тоа дали одлуката за финансирање се донесува во текот на оваа фаза. Во случај на пристап со индивидуални проекти, се изработува студија за изводливост (физибилити-студија) со цел да се прифатат, да се изменат или да се отфрлат идеите за проектот. Ако тие се прифатат, се подготвува предлог за идентификација, вклучувајќи ги и описот на надлежност (ТоР) во фазата на формулирање. Во случај на програмски пристап, се развива акциска програма со предлог-проекти и се донесува одлука за финансирање (која вклучува повици за тендери) за тоа што од акциската програма треба да се поддржи. Оваа фаза е целосно или делумно управувана од делегациите на ЕК.

 

Фаза на формулација: при пристапот со индивидуални проекти се донесува одлуката за финансирање (ова вклучува објавување тендери за проекти) за тоа дали да се поддржат предлог-проектите. При програмскиот пристап, во оваа фаза се развиваат понатамошни технички и административни спецификации за спроведување и ТоР за секој проект, а одлуките за финансирање се носат на ниво на одделните проекти. Во овој случај, оваа фаза е главно управувана од делегациите на ЕК во земјата-корисник.

 

Фаза на спроведување: штом ќе се донесат одлуките за финансирање, институциите на ЕУ, било да е тоа ЕК или делегациите на ЕК, подготвуваат документи за спроведување, го надгледуваат напредокот на реализацијата на проектот и известувааат преку оперативни планови за работа, периодични извештаи за напредокот (како што е ЦРИС), извештаи со прегледи/студии и завршни извештаи. На овој начин ЕК добива доволно информации за тоа дали да продолжи со финансирањето, да го измени пристапот или да ја прекине поддршката на ЕК во рамките на определена програма или проект.

 

Фаза на оценување и ревизија: во оваа фаза се мерат релевантноста и остварувањето на целите, развојната ефикасност, ефективноста, влијанието и одржливоста. Кај програмите на ЕК за надворешна помош или се оценува индивидуален проект или се оценуваат програмите и секторската политика на земјата/регионот. Се развива ТоР на мисијата за оценување и се изготвува извештај за оценката. Врз основа на нив, ЕК преку Канцеларијата за европска помош или ГД за развој или ГД за надворешни работи одлучува да ги продолжи, да ги измени или да ги прекине проектните активности или политики и да добие информации за планирање идни проекти. Со ревизијата се оценуваат законитоста и регуларноста на фондовите употребени од корисниците или договорните страни и неа ја вршат надворешни ревизори или ревизори од Канцеларијата на Европската помош. Се изготвуваат ТоР и извештајот од ревизијата, а во случаи каде што средствата не се соодветно употребени, тие можат да се надоместат.

 

Сликата 2 го прикажува целиот проектен циклус, вклучувајќи документи и одговорности поделени помеѓу институциите на ЕУ и тие на земјата-партнер или земјата-корисник. Сликата 3 понатаму покажува какви одлуки се донесени во секоја фаза и која институција е одговорна. Целосниот Прирачник за раководење со проектни циклуси на ЕУ за 2004 година може да се најде на : хттп://еуропа.еу.инт/цомм/еуропеаид/љсм/пројецт_ен.хтм.

 

Слика 2: Проектен циклус на ЕУ, главни документи и одговорности

Извор: Прирачник за раководење со проектен циклус на ЕУ за 2004 година стр. 19 хттп://еуропа.еу.инт/цомм/еуропеаид/љсм/пројецт_ен.хтм).

Слика 3: Точки за донесување одлуки од ЕУ, опции, и одговорности

Фаза и централното прашање

 
 Клучни моменти за одлуки на ЕК

 
 Примарна одговорност

 
 Можности за одлучување

 
 
Изготвување програми Кои се прио­ритетите за развој на земјата -партнер и што е фокусот за помош од ЕК?

 
 ?             Согласност за Национален стра­тешки документ за земјата (ЦСП) и Националната индикативна програма (НИП)

 
 ?              ГД Дев/ ГД (Релекс) во соработка со Делегации на ЕК, Канцеларијата на Европска помош и владите на земјите -партнери

 
 ?              Избор на програмски приоритети на секторски фокус, видот на помошта и начините на финансирање

 
 
Идентификација

Дали концептот на проектот одговара на приоритетните локални потреби и дали е доследен на приоритетите на политиката на ЕК?

 
 ?              Со завршување и поднесување на предлогот за идентификација (идентификациски проекти) или предлогот за финансирање (програма со предлог-проекти)

 
 ?              Делегацијата прави првична оценка со владите на земјите-партнери /други првично засегнати страни

?              Првостепен преглед од КСГ - да се обезбеди квалитетна поддршка

?              Одговорно раководство, се носи одлука за следниот чекор од аспект на ЕК
 ?             Прифаќање, измена или отфрлање на идеите за проектот

?              Дали да се планира финансирање на програмата или проектот
 
Формулација

Дали проектот е изводлив и дали ќе овозможи одржливи придобивки?

 
 ?              Со завршување на предлогот за финансирање и техничките и административните набавки/ТоР

 
 ?              Делегацијата прави првична оценка со владите на земјите-партнери/други првично засегнати страни

?              Второстепен преглед од КСГ - да обезбеди квалитетна поддршка

?              Одговорно раководство, се носи одлука за следниот чекор од аспект на ЕК
 ?              Се прифаќа, се одбива или се менува предлогот

?              За индивидуални проекти, се одлучува дали да се планира финансирањето
 
Спроведување

Дали се постигнуваат резултати и дали се ресурсите ефикасно и ефективно употребени? Какви дејства треба да се преземат за корекција?
 ?               Со поднесување годишни оперативни/работни планови и други извештаи за набљудување

 
 ?             Делегацијата прави оценка во соработка со владите на земјите партнери/други првично засегнати страни

?              Централата во Брисел може сепак да донесе конечна одлука за какви било поголеми промени во поглед на делокругот/финансирањето на проектот

 
 ?            Се продолжи со финансирање, се измени делокругот на поддршка од ЕК или се прекине поддршката

 
 
Оценување

Дали се остварени планираните придобивки, дали истите се одржливи и што беше научено?

 
 ?              Со завршување на студијата за оценување

 
 ?              Менаџерот на проектот планира и управува со спроведувањето на студијата

?              Следни активности по одлука на одговорното раководство на Канцеларијата на Европската помош – ЕуропеАид (во консулатција со ГД развој и ГД надворешни односи)
 ?              Се смени политиката, делокругот на идни проекти или начините на работа на ЕК

 
 
Ревизија

Дали постои согласност со важечките закони и правила? Дали се исполнети критериумите за ефикасност, економичност и ефективност?
 ?              Со завршување на ревизијата

 
 ?              Менаџерот на проектот задолжен за ревизија ја раководи ревизијата

?              Менаџерот на проектот обезбедува информации и податоци за ревизијата

?              Менаџерот на проектот обезбедува повратен одговор до ревизорите за да ги ревидираат своите сознанија и препораки
 ?              Се продолжи, измени или се прекинат проектните активности

?              Да се повратат средствата за проектот

?              Да се измени структурата на идните проекти

?              Да се смени политиката
 

 

Извор: Прирачник за раководење со проектен циклус на ЕУ за 2004 година стр. 20

хттп://еуропа.еу.инт/цомм/еуропеаид/љсм/пројецт_ен.хтм).

4.3. Постапки за склучување договор

и основни принципи

 

Програмите и фондовите на ЕУ се обично достапни за сите правни и физички лица, вклучувајќи ги и граѓанските здруженија и тоа по принципот на конкурурање на тендер. ЕУ применува три постапки за набавки за оваа цел: услуги за техничка помош, студии, обезбедување знаење (кноњ-хоњ) и обука; набавки за опрема и материјали; работи на инфраструктура и други градежни работи. Покрај тоа, се доделуваат и грантови од ЕУ за некомерцијални дејности или проекти и тие претставуваат најважна можност граѓанските здруженија и другите непрофитни организации да добијат пристап до фондовите на ЕУ.

Спротивно на постапките за набавки, постапките за добивање грантови резултираат со некомерцијален грант за дејност или проект што е направен и поднесен до институцијата или телото што е надлежно за постапка за набавка. Покрај тоа, преку кофинансирање на дејноста или проектот од страна на оној што се пријавува, тој ја задржува сопственоста на дејноста или проектот што е финансиран. Додека набавката на материјали и работа ретко се применува за граѓански здруженија, договорите за услуги се во нивни интерес во смисла на обезбедување стручност како што се обуки, студии и сл. во областите на експертиза во кои граѓанското здружение или непрофитната организација дејствува и работи.

Постапката за набавка започнува преку повик за тендер во зависност од буџетот на договорот што ќе произлезе од постапката. За услуги, договори од 200.000 евра или повеќе, се распишуваат ограничени меѓународни тендери. За договори меѓу 5.000 и 200.000 евра се применуваат рамковни договори или конкурентни договорени постапки. За договори за услуги од 5.000 евра или помалку се применува постапката за единствен тедер. Основните принципи што мора да се почитуваат за оваа постапка се следниве:

?  правилото за националност: физички, правни лица, лица од трета земја или експерти од земјите-членки на ЕУ и трети земји-корисници се квалификувани да конкурираат според постапката за набавка;

?  правилото за потекло (за набавка на материјали): сите материјали и опрема мора да потекнуваат од ЕУ или подобна земја. За таа цел, договорните страни мора да приложат документ за потекло;

?  основа за исклучување: апликантите на тендер не смеат да бидат во стечај, осудени за прекршок, виновни за сериозно непрофесионално однесување, измама, корупција, вклученост во криминална организација или нелегална дејност и да немаат извршено сериозно прекршување на договорот за неуспех при друга постапка за набавка. Пријавените исто така мораат да плаќаат придонеси за социјално осигурување и данок;

?  видливост: договорните страни мораат да ги следат упатствата на ЕУ за видливост за да обезбедат препознавање на финансирањето од ЕУ;

?  други неопходни работи: рамноправна конкуренција; транспарентност, пропорционалност, подеднаков третман и непостоење дискриминација во постапката за доделување; нема ретроактивно доделување; употреба на стандардни документи и доверливост на евиденцијата за постапка за набавка.

 

Постапката за грантови се заснова на барање понуди за да се поднесат понуди за проект или дејност засновани врз поставени цели. Барањето понуди може да биде меѓународно или локално и да биде отворено и ограничено за сите или да биде засновано на потесен избор на потенцијални пријавени врз основа на прелиминарни предлози. Локалното барање за понуди се распишува кога вкупниот буџет за програмата е помал од 2.000.000 евра, кога максимлалната големина на грантот е помала или еднаква на 100.000 евра или кога грантовите се ограничени на пријавени од земјата-корисник.

Покрај основните правила за постапка за набавка преку тендер, постапката за грант мора да ги почитува и следниве принципи:

?  изготвување програми; грантовите мора да бидат програмирани со јасно определени цели (како што обично се наведува во годишните програми за работа);

?  транспарентност: достапноста на грантовите мора да има широк публицитет и да има лесен пристап до неа;

?  подеднаков третман: процесот на доделување мора да биде целосно непристрасен и тоа се осигурува со Комитетот за оценување;

?  некумулативност: еден корисник може да добие само еден грант за дадена дејност или за една финансиска година;

?  неретроактивност: грантовите ги покриваат само трошоците направени по датумот на кој е потпишан договорот;

?  кофинансирање: грантовите не можат да ги финансираат севкупните трошоци за дејноста или за проектот, освен при хуманитарна помош, помош во криза или слично;

?  непрофитност: грантовите можат да се употребуваат само во некомерцијални цели;

?  правила на разумно раководење: фондовите се достапни пред да започне постапката за доделување;

?  и, други неопходни работи споменати погоре.

Деталите за правилата и процедура за секоја постапка за управување можат да се најдат во Практичниот водич за договорни постапки финансирани од генералниот буџет на европските заедници во контекст на надворешно дејствување, кој може да се најде на интернет (хттп://еуропа.еу.инт/цомм/еуропеаид/тендер/гестион/индеџ_ен.хтм). Практичниот водич не е документ кој има законско дејство, туку претставува разработување на правилата и постапките за управување со надворешната помош од ЕУ наведени во Финансиската регулатива во контекст на соработката со трети земји, како што се усвоени од Европската комисија на 25 март 2003 година.

 

5. Реформи во надворешната помош

и новата финансиска рамка за 2007-2013 г.

Големиот број програми за помош од ЕУ и нивниот ад-хок развој со текот на времето е поврзан со прилично комплициран систем за изготвување програми и управување со надворешната помош. Поради тоа, неговите механизми подлежат на реформи. На 16 мај 2000 година ЕК го усвои Документот за реформи во раководењето со надворешната помош, во кој ги идентификува потребните мерки да се направи значителен напредок за  квалитетно и навремено спроведување проекти, вклучувајќи и преглед на одговорностите во рамките на РПЦ, а во исто време обезбедувајќи исцрпно финансиско управување и зголемено влијание на надворешната помош од ЕУ. Во него се наведуваат четири широки области во кои се предвидени големи промени:

1)   Радикално реорганизирање во распределувањето на помошта;

2)   Раководење со проектниот циклус;

3)   Канцеларија за соработка на Еуропеајд (ЕуропеАид);

4)   Пренос на надлежностите врз делегациите.

Во рамките на новата финансиска рамка 2007-2013, којашто претставува петгодишно планирање на распределувањето на буџетот на ЕУ, на 29 септември 2004 г. ЕК одлучи да ги замени постоечките финансиски инструменти за доделување надворешна помош со поедноставна, поефикасна рамка. Наместо сегашниот широк спектар географски и тематски инструменти што со текот на времето се зголемија на ад-хок основа, новата рамка ќе содржи само шест инструменти, од кои четири се нови. Четирите нови инструменти се:

1)  Претпристапниот инструмент (ИПА), кој ќе вклучува 5 постоечки инструменти (ФАРЕ, ИСПА, САПАРД, претпристапување на Турција и КАРДС);

2)  Инструментот за европски соседи и партнерство (ЕНПИ) ќе ја вклучува постоечката МЕДА и дел од инструментот ТАЦИС (Русија, Белорусија, Молдавија, Украина и можеби Азербејџан, Ерменија и Грузија);

3)  Инструментот за развојна соработка и економска соработка што ќе ги опфаќа земјите што не се во развој и прашања како што се решавање на азилот и миграциските текови, нуклеарна безбедност;

4)  Инструментот за стабилност ќе опфаќа ефикасно, итно и интегрирано реагирање на кризите и нестабилноста преку нов единствен инструмент за финансирање.

Двата постоечки инструмента, за хуманитарна помош и за макрофинансиска помош, немаат потреба од менување и ќе продолжат да се применуваат.

Повеќе информации за реформите и новата финансиска рамка:

хттп://еуропа.еу.инт/цомм/еџтернал_релатионс/реформ/интро/индеџ.хтм

 

6. Надворешната политика

наспрема претпристапната политока

ЕУ има развиено сопствен модел на развој, кој се темели врз три столба: заеднички пазар, макроекономска стабилност и кохезија. Ваквиот модел им помогна на земји како што се Португалија и Ирска да напреднат во развојот и да постигнат подобар животен стандард и напредок за само една или две децении. Суштината на нивниот успех е во кохезиската политика на ЕУ. Оваа политика се заснова врз верувањето дека поурамнотежена распределба на ресурсите и економскиот развој во целата ЕУ доведува до поголема конкурентност и ги коригира „природните” ефекти од функционирањето на заедничкиот пазар. Кохезијата е основната методологија на претпристапната политика и се заснова врз три принципа:

1)  Дополнување (т.е. кофинансирање);

2)  Институционализирано партнерство;

3)  Изготвување повеќегодишни програми.

Иако се заснова врз поимот за кохезија и балансиран развој, надворешната помош на ЕУ нужно не ги вклучува инструментите на дополнување (кофинансирање) како и специфичната цел на кохезиска политика - да се занимава со проблемите на намаленото индустриско производство и руралната неразвиеност, каква што е ситуацијата во моментот во земјите од Западен Балкан.

 

Линкови
Граѓански организации и фондации
Медиуми
Институции
Регион и свет
Странски организации и претставништва во РМ
Сервиси
Огласи за обуки
Слободни работни места
Конкурси
























НОВОСТИ
Крај на почетокот
Тоа што треба да го изнесам во овој простор, не е вообичаениот став , туку коментар за последниот број на „Граѓански свет” во оваа форма.
Кампањата “Учиме за ЕУ”
Прашањето за уставното име на Македонија го засени интересот за Унијата
Што е Европска Унија? Кои се земјите членки на ЕУ? Која е целта на проширувањето на ЕУ? Кои се симболите и химната на ЕУ? Зошто е создадена Европската Унија? Ова се некои од прашањата кои им се поставуваат на основците и средношколците од 102 училишта во земјава, како дел од кампањата “Учиме за ЕУ”, којашто ја реализираат Секретаријатот за европски прашања во Владата и Министерството за образование и наука.
Реализирана најголемата еколошка акција кај нас
Македонија засади над два милиони садници
Над 2 милиони садници засадени во еден ден е апсолутниот рекорд кој го постигнаа граѓаните на Македонија на 12 март, Денот на дрвото. Во граѓанската акција “Ден на дрвото - засади ја својата иднина” учествува околу 200.000 граѓани, вклучувајќи ги и децата од градинките, учениците, студентите и дипломатите. Граѓанската акција за пошумување на Македонија од самиот почеток ја иницира еден од нашите најпознати уметници, оперскиот пејач Борис Трајанов, а вклучени беа и близу 170 познати имиња од јавниот живот, меѓу кои и Калиопи, Каролина Гочева, Индира Кастратовиќ, Бубо Каров и други.
Катерина Хаџи-Мицева
Кодекси на добро однесување
Кодексот на добро однесување се дефинира[1] како доброволен договор помеѓу неколку организации со заеднички интерес, за одредени принципи или стандарди на однесување, коишто даваат насоки, или пак се обврзувачки за организациите, развиен преку заедничко учество и соработка во донесувањето. Бидејќи кодексот е механизам кој се донесува доброволно и е вид на саморегулирање, начинот на неговото спроведување мора однапред да биде одреден и механизмите треба да бидат вградени во кодексот
Граѓанска организација Англунипе - Тетово
Факултативната настава на ромски јазик - препознатлива активност
Граѓанската организација „Англунипе” од Тетово дејствува во областа на развојот на образованието на ромската популација и на човековите и материјалните ресурси на Ромите во земјава. Се залага за вклучување на Ромите во институциите на системот, за надминување на проблемите на заедницата на локално и на национално ниво. Освен програми за образование, спроведува и програми за развој на економските ресурси и за унапредување на правата на децата Роми и на жената Ромка
Донација
Нов парк од Космофон за штитениците на заводот во Демир Капија
Специјалниот завод за лицата со посебни потреби во Демир Капија доби нов спортско-рекреативен парк, донација од компанијата Космофон. Паркот е изграден во дворот на заводот на површина од 280 метри квадратни. Неговите штитеници ќе можат да се рекреираат на игралишта за ракомет и мал фудбал, во посебниот дел со нишалки, патеки од павер-елементи и фонтана, а целата околина е засадена со зеленило
Проект на Биосфера од Битола
Уреден дворот на Домот за доенчиња и мали деца
Во изминатите седум месеци Центарот за едукација и заштита на животната средина и природата Биосфера од Битола работи на проектот “Со љубов за нашите деца”, чија цел е прибирање средства од локални извори за просторно уредување на дворот на Домот за доенчиња и мали деца во Битола
Еколозите против нанотехнологијата во прехранбената индустрија
Еколошката групација “Пријатели на планетата Земја” (ФОЕ) повика да се воведе мораториум на користењето на нанотехнологијата во прехранбениот синџир, укажувајќи дека недоволно е истражено влијанието врз човековото здравје и природната средина
 

©MCMS - designed by KOMA