погледи

ОСНОВНИ ЕТИЧКИ ВРЕДНОСТИ ВО ДЕЈСТВУВАЊЕТО НА ГРАЃАНСКИТЕ ОРГАНИЗАЦИИ

Во современото доба на демократија и либерализам с$ повеќе се говори за етиката како насока во живеењето со помош на којашто не само што се создаваат услови за опстанок на човекот, туку и се унапредува ква­ли­те­тот на неговиот живот. Во обидите за унапредување на човеч­ки­от живот, преку вистинскиот извор на вредностите, активно се вклу­чуваат и граѓанскит организации. Во своето дејствување истите се раководат од одредени етички вредности, а нивната реализација станува концепција за ак­тивноста во граѓанскиот сектор. Тоа се благородните идеи на човештвото - со­ра­бот­ката, слободата, правата, дос­то­ин­ство­то, мирот..., - вредности без чие зас­та­пување и ефектуирање не е можно да се достигне целта на животот денес, а уште повеќе добри услови за живот на оние коишто доаѓаат. Затоа, во основата на дејствениот механизам на гра­ѓан­ски­от сектор, а и поединечно кај секоја гра­ѓан­ска организација, за основа се земаат добро профилирани и избрани вред­ности според кои се раководат тие, но според кои и се оценува нивната активност. 

 Можеме да извлечеме неколку основни вредности во нивното дејствување, а кои истовремено се смисла на нивното сопствено постоење: активизмот како прв импулс-двигател на процесот, соработката како нужен предуслов во креирањето и ефектуирањето на напорите за подобро сплотено човештво, филантропијата како израз на човештината и значаен дел од процесот на обединувањето на луѓето, и секако волонтерството како експресија на филан­троп­ските идеи за заемно помагање.

Во денешно време, во секој сегмент, во секое дејство, во секоја размисла треба да се има активен пристап за животот, светот, за стварите. Се работи за еден нов вид на активизам - свртување на човекот кон решавањето на проблемите. Моментот на анга­жи­рање не значи слепо препуштање на околностите, туку активно учество во животот, во срцевината на нашата егзистенција.

Активизмот е можен преку основната концепција на меѓусебна соработка меѓу сите луѓе. Во рамките на граѓанскиот сектор, водени од вредноста “соработка” создаден е поимот “чадор-организации” за да се означи градењето коалиции и унапре­ду­ва­њето на соработката меѓу граѓанските организации. Еден таков тип е и Светската асоцијација на невладини организации - ВАНГО (ЊАНГО) како интернационална членска организација којашто им помага на грашанските организации низ ширум светот во надминувањето на конфликтните реше­ни­ја и моралните солуции во однос на итните гло­бал­ни, национални и со­ци­јални проблеми.

Со соработката нужно е поврзан еден поим кој­што денес се наметна ка­ко неодминлив во се­кој­дневната кому­ни­ка­ција ме­ѓу луѓето  - “филан­тро­пија”. Се работи за един­стве­ниот мотив и цел кои се оправдани за крајно посветување. Истиот има три форми кои на раз­ли­чен начин ги претставуваат чувствата и посветеноста на личноста. Од нив само една форма, во смисла на општа љубов за целиот свет, е основа на денешното сфаќање на филантро­пи­јата. 

Напоредно со него се врзува и поимот “волонтерство”, како очекуван начин на учество и контрибуција кон подобрувањето на општеството насекаде. Волонтерството и контрибуцијата на заедницата се крвоток на многу организации коишто се пот­пи­раат на поддршката од заедницата, богатите индивидуалци и фондации коишто ја финансираат нивната работа.

Со создавањето нови врски, ковањето нови пријателства и уче­ње­то за важноста на отвореноста, почитта, толеранцијата и за­ед­ничкото разбирање, се создаваат нужните предуслови за заедничко живеење во мир и благосостојба, се одржува добриот живот и се врши негово унапредување. Токму тоа е главната ин­тенција на граѓанскиот сектор. Затоа толку многу се инсистира на промовирањето на овие вредности како норми и концепции во дејствувањето, притоа подигајќи го нивото на свест кај сите од нас дека само заеднички можеме да го достигнеме она што е наш идеал. Истовремено, истите вредности се земаат и како инспирација за дејствувањето на граѓанските организаци, но и како нивни критериум за оценување.


м-р Дејан Донев
(авторот на текстот е демонстратор по етика на Филозофскиот факултет - Институт за филозофија и секретар во НВО “Центар за етика”)