Последно издание Контакт Нарачка преку e-mail
Архива
Коментар
Настани
Граѓанско општество
Деца
Студенти
Здравство
Животна средина
Календар
Прашања и одговори
Балкан-експрес
Европа
Свет
Тема
Репортажа
Интервју
Погледи
Претставување
Публикации
Историјат на граѓанското општество
Луѓе
Мобилизација на ресурси
Искуства од регионот
Избор
Прва страница
Документи и публикации
Документи
Извештаи
Публикации
Водичи
НВО САЕМ
Настани
Галерија
Архива
Архива на онлајн вести
2003
2004
2005
2006
2007
2008
Адресари
Луѓе од граганскиот сектор
Проекти на граѓанските организации во Македонија
Адресар на верските заедници во РМ
Адресар на граѓанските организации во Македонија
Адресар на општини во Република Македонија
Билтен на МЦМС
Билтен за меѓурелигиска соработка
Перспективи
Граѓански практики
Контакт






ONLINE ВЕРЗИЈА
ПЕЧАТЕНА ВЕРЗИЈА

  Број 76  Концепти

Буџетот на РМ, буџетскиот процес и учеството на граѓаните

Учество на граѓаните во процесот на подготовка на буџетот

Со цел да придонесе кон подобрено разбирање на државниот буџет, буџетскиот процес и учеството на граѓаните во него, Граѓански свет веќе два броја по ред ја обработува оваа тема. Во ова трето продолжение ги презентираме законските можности на граѓаните на Република Македонија да влијаат на буџетот, но и низа други механизми кои се користат во други земји. 
 
Рамката во Македонија

Правниот систем во Македонија не го гарантира правото на граѓаните директно да бидат вклучени во процесот на подготовка и набљудување на државниот буџет. Но, законите не забрануваат независно набљудување на извршувањето на државниот буџет што претставува можност за вклучување на граѓаните. Колку граѓаните се подготвени и имаат желба да бидат вклучени и колку набљудувањето на државниот буџет е на агендата на граѓанското општество, тоа е проблематично пра­шање кај нас.

Уставот на Република Македонија го гарантира правото на предлагање закони и измени на закони, правото да се влијае преку легално избраните претставници во Парламентот и правото на пристап до информации (согласно со соодветниот закон). На национално и на локално ниво има отворено канцеларии за комуникација на Владата со граѓаните каде тие можат да поставуваат прашања, вклучително и прашања за буџетот. Иако вака презентирано, се чини дека е воспоставена основна рамка за граѓанско учество, но таа сепак не се користи доволно во праксата и е потребен проактивен однос кон ова прашање од страна на повеќе актери за да се мотивира поголема вклученост на граѓаните.

Владата и Прламентот се одговорни да осигураат учество на сите заинтересирани страни: академските кругови, бизнис-заедницата, граѓанското опш­тес­тво и поединци, и соодветно да ги третираат нивните коментари во однос на буџетот. Дебатата во Парламентот е можност да се дадат аргументирани предлози кои се во полза на избирачите. Членовите на Парламентот се претставници на народот и тие треба да ги застапуваат интересите на своите гласачи.

За време на буџетскиот процес, Владата треба да осигура транспарентност и увид пред јавноста. Парламентарната дебата и дебатите на советите на општините каде се дискутира за државниот буџет и за буџетот на локалните самоуправи се отворени за јавноста. Месечни извештаи за извршувањето на буџетот се публикуваат на веб-страницата на Минстерството за финасии. 

Важни предуслови за зголемување на граѓанското учество се: подобрен пристап до информации во врска со буџетот, подобрени капацитети за анализа на буџетот, претворање на податоците од истиот во разбирливи информации и подобрена свест и знаење меѓу граѓаните и граѓанските организации.   

 

Преглед на механизми

Светската банка има дефинирано повеќе механизми за учество на јавноста во буџетскиот процес и други пошироки форми на влијание на јавноста врз државниот буџет кои се познати како „механизми за социјална одговорност”.

Партиципативно буџетирање

Партиципативното буџетирање се однесува на вклученост и консултации со граѓаните во текот на буџетскиот процес со вклучување различни актери во процесот на планирање на буџетските цели и нивно квантифицирање и фискална операционализација: дефинирање на целите, одредување на приоритетите, развивање на планираните програми за постигнување на приоритетите, мобилизирање и генерирање приходи за финансирање на приоритетите, процесот на одобрување на буџетот, неговото спроведување, набљудување и оценка. Овој механизам за првпат бил применет во 1989 г. во Бразил. 

 
Независна буџетска анализа

Независната буџетска анализа се однесува на истражување, застапување и дисеминација на информации кои се однесуваат на буџетот од страна на актерите на граѓанското општество и други актери кои се независни од Владата. Целта е да се анализираат импликациите на државниот буџет коишто ги има на различни групи, посебно на сиромашните и маргинализираните, да се подигне нивото на „писменост” на јавноста во однос на буџетот и да се информираат креаторите на политиката за да можат да бидат ангажирани во ефикасна дебата во врска со буџетот, која е базирана на информации. Ова всушност претставува „демистификација” на она што вообичаено се доживува како технички и неразбирлив финансиски документ и истиот го доближува до јавноста.

   

Следење на јавните давачки

Овој механизам е фокусиран на тоа како јавниот сектор ги троши парите кои му се алоцирани. Во најголем број земји ова вообичено се прави со следење на „влез” наместо на „излез”, главно заради недостатокот на податоци. Прегледот на трошоците во јавниот сектор е техничка вежба која се изведува преку формални анкети или неформален „социјален аудит”. Се остварува постојана вклученост на јавноста во вежбата. Всушност, самите корисници на одредена услуга (пр. родители на деца кои одат во училиште) ги прибираат податоците за алоцираните средства за таа намена и трошењето на истите, наместо некоја агенција. Резултатите од вежбата веднаш се објавуваат во јавноста што осигурува прибраните наоди да не завршат на бироата на државните службеници.

 

Партиципативно набљудување

Партиципативното набљудување или набљудување во заедниците е стадиум во кој се следи и оценува работата на избрани јавни институции (понекогаш и целата влада) или проекти финансирани од буџетот. Тоа им овозможува на граѓанските организации или групи да вршат контрола на испораката на јавни услуги и да го мерат успехот во работата на одредена јавна институција, користејќи однапред одредени индикатори и системи. Ова исто така вклучува следење на напредокот на проектите кои се финансирани од Владата.
Линкови
Граѓански организации и фондации
Медиуми
Институции
Регион и свет
Странски организации и претставништва во РМ
Сервиси
Огласи за обуки
Слободни работни места
Конкурси
























НОВОСТИ
Крај на почетокот
Тоа што треба да го изнесам во овој простор, не е вообичаениот став , туку коментар за последниот број на „Граѓански свет” во оваа форма.
Кампањата “Учиме за ЕУ”
Прашањето за уставното име на Македонија го засени интересот за Унијата
Што е Европска Унија? Кои се земјите членки на ЕУ? Која е целта на проширувањето на ЕУ? Кои се симболите и химната на ЕУ? Зошто е создадена Европската Унија? Ова се некои од прашањата кои им се поставуваат на основците и средношколците од 102 училишта во земјава, како дел од кампањата “Учиме за ЕУ”, којашто ја реализираат Секретаријатот за европски прашања во Владата и Министерството за образование и наука.
Реализирана најголемата еколошка акција кај нас
Македонија засади над два милиони садници
Над 2 милиони садници засадени во еден ден е апсолутниот рекорд кој го постигнаа граѓаните на Македонија на 12 март, Денот на дрвото. Во граѓанската акција “Ден на дрвото - засади ја својата иднина” учествува околу 200.000 граѓани, вклучувајќи ги и децата од градинките, учениците, студентите и дипломатите. Граѓанската акција за пошумување на Македонија од самиот почеток ја иницира еден од нашите најпознати уметници, оперскиот пејач Борис Трајанов, а вклучени беа и близу 170 познати имиња од јавниот живот, меѓу кои и Калиопи, Каролина Гочева, Индира Кастратовиќ, Бубо Каров и други.
Катерина Хаџи-Мицева
Кодекси на добро однесување
Кодексот на добро однесување се дефинира[1] како доброволен договор помеѓу неколку организации со заеднички интерес, за одредени принципи или стандарди на однесување, коишто даваат насоки, или пак се обврзувачки за организациите, развиен преку заедничко учество и соработка во донесувањето. Бидејќи кодексот е механизам кој се донесува доброволно и е вид на саморегулирање, начинот на неговото спроведување мора однапред да биде одреден и механизмите треба да бидат вградени во кодексот
Граѓанска организација Англунипе - Тетово
Факултативната настава на ромски јазик - препознатлива активност
Граѓанската организација „Англунипе” од Тетово дејствува во областа на развојот на образованието на ромската популација и на човековите и материјалните ресурси на Ромите во земјава. Се залага за вклучување на Ромите во институциите на системот, за надминување на проблемите на заедницата на локално и на национално ниво. Освен програми за образование, спроведува и програми за развој на економските ресурси и за унапредување на правата на децата Роми и на жената Ромка
Донација
Нов парк од Космофон за штитениците на заводот во Демир Капија
Специјалниот завод за лицата со посебни потреби во Демир Капија доби нов спортско-рекреативен парк, донација од компанијата Космофон. Паркот е изграден во дворот на заводот на површина од 280 метри квадратни. Неговите штитеници ќе можат да се рекреираат на игралишта за ракомет и мал фудбал, во посебниот дел со нишалки, патеки од павер-елементи и фонтана, а целата околина е засадена со зеленило
Проект на Биосфера од Битола
Уреден дворот на Домот за доенчиња и мали деца
Во изминатите седум месеци Центарот за едукација и заштита на животната средина и природата Биосфера од Битола работи на проектот “Со љубов за нашите деца”, чија цел е прибирање средства од локални извори за просторно уредување на дворот на Домот за доенчиња и мали деца во Битола
Еколозите против нанотехнологијата во прехранбената индустрија
Еколошката групација “Пријатели на планетата Земја” (ФОЕ) повика да се воведе мораториум на користењето на нанотехнологијата во прехранбениот синџир, укажувајќи дека недоволно е истражено влијанието врз човековото здравје и природната средина
 

©MCMS - designed by KOMA