|
ONLINE ВЕРЗИЈА |
|
|
ПЕЧАТЕНА ВЕРЗИЈА |
|
Виолета Танчева-Златева
Мојот став за јазикот
Народ се велит људи који се од еден род и који зборувајет еднаков збор, и који живувајет и се другарат еден со други и који имајет еднакви обичаји и песни и весеља, тије људите ги викајет народ а место во које живуват народ се велит отечество од тои народ.
Така и Македонциве се народ и местово нивно е Македонија.
Ѓорѓи Пулевски, „Речник од три језика”, Белград, 1875 г., стр. 49.
Дваесет и осум години по објавувањето на „Речник од три јазика”, Крсте Петков Мисирков го објавува својот труд „За македонцките работи” (Софија, 1903), во кој ја истакнува посебноста на македонскиот народ и на македонскиот јазик и се залага за формирање на македонски литературен јазик.
Зошто започнувам со историја?
За да се потсетиме дека македонскиот литературен јазик не е нешто што отсекогаш постоело, нешто што ни е дадено како такво и кон кое немаме никаква обврска. Според Законот за употребата на македонскиот јазик („Службен весник” на РМ, бр. 5/1998 г.), Македонскиот јазик е духовно богатство од посебно културно и историско значење за Републиката. Употребата на македонскиот јазик, како службен јазик, е право и должност на граѓаните на Републиката.
Борбата за посебен македонски јазик е нераскинливо поврзана со борбата за национална самобитност на македонскиот народ. Таа борба ниту денес не е завршена. Можеби е малку поинаква, но не е помалку тешка. Нејзината главна цел е да се зачува чистотата на нашиот литературен јазик, неговиот интегритет. Особено во последнава деценија сме соочени со наплив од најразлични странски зборови, претежно од областа на технологијата и посебно од компјутерската технологија: хардвер, софтвер, лаптоп, маус, мемори-стик, фолдер, фајл, драјвер, принтер, медија-плејер, ноу-хау... и така во недоглед. Сите тие високопарни и неразбирливи зборови понекогаш заличуваат на некакви чудовишта што ни го кршат јазикот. А само малку да се потрудиме, можеме барем некои од нив да ги замениме со наши зборови, да ги направиме поблиски до нашиот јазик, до нашиот човек. Зар не можеме за фолдер да кажеме папка, за фајл - документ, за принтер - печатар? Се разбира дека можеме. Во тој поглед, најголемата одговорност паѓа на институциите од областа на културата, кои би требало на годишно ниво да изготвуваат своевидни програми за прифаќање и/или замена на странцизмите со соодветни зборови од македонскиот јазик. Во прв ред, со тоа би требало да се зафати Советот за македонски јазик, како стручно тело формирано од Владата на Република Македонија. Да се потсетиме - според Законот за употребата на македонскиот јазик од 1998 година, „Советот ги врши следниве работи:
дава мислење, предлози, упатства и препораки за употребата, односно заштитата, унапредувањето и збогатувањето на македонскиот јазик, вклучувајќи ја и терминологијата од сите научни области;
дејствува во правец на изнаоѓање форми и решенија за заштита, унапредување и збогатување на македонскиот јазик;
предлага програми за заштитата, унапредувањето и збогатувањето на македонскиот јазик во сите области на службената комуникација, што ги доставува до Владата на Република Македонија” итн.
Меѓутоа, и сите ние, кои секојдневно се служиме со јазикот, како со единственото средство за комуникација, треба да се вклучиме во тој процес. А најмногу лекторите и луѓето од медиумите, особено новинарите, бидејќи нивното влијание врз луѓето е најголемо. Но, за жал, грешат и тие, и тоа многу. Често ќе слушнете или ќе прочитате: освета, озбилно, званично, бубашваба, поклон... А проблемот, пак, со нашето кутро СИНО е толку голем што заслужува посебен прилог. Неколкупати се уверив дека некои наши (помлади) луѓе дури и не знаат дека постои друг, македонски збор за нивното „плаво”. Неговата употреба е толку раширена што се сфаќа како нормална (!) дури и во многу називи (цвеќарницата во центарот на градот „Три бои плаво”, такси-компанија „Плава лагуна”), во песни („Плаво око”) и во преводи на странски филмови (несреќното „синуша”, „со сина коса”, наместо да се употреби соодветниот македонски збор “русокоса”, „со руса коса”).
За некој друг од купиштата јазични проблеми, во друга пригода. А дотогаш - да зборуваме македонски!
|
|
|
|
 Крај на почетокотТоа што треба да го изнесам во овој простор, не е вообичаениот став , туку коментар за последниот број на „Граѓански свет” во оваа форма.
|  |
Кампањата “Учиме за ЕУ”
Прашањето за уставното име на Македонија го засени интересот за УнијатаШто е Европска Унија? Кои се земјите членки на ЕУ? Која е целта на проширувањето на ЕУ? Кои се симболите и химната на ЕУ? Зошто е создадена Европската Унија? Ова се некои од прашањата кои им се поставуваат на основците и средношколците од 102 училишта во земјава, како дел од кампањата “Учиме за ЕУ”, којашто ја реализираат Секретаријатот за европски прашања во Владата и Министерството за образование и наука. | |
Реализирана најголемата еколошка акција кај нас
Македонија засади над два милиони саднициНад 2 милиони садници засадени во еден ден е апсолутниот рекорд кој го постигнаа граѓаните на Македонија на 12 март, Денот на дрвото. Во граѓанската акција “Ден на дрвото - засади ја својата иднина” учествува околу 200.000 граѓани, вклучувајќи ги и децата од градинките, учениците, студентите и дипломатите. Граѓанската акција за пошумување на Македонија од самиот почеток ја иницира еден од нашите најпознати уметници, оперскиот пејач Борис Трајанов, а вклучени беа и близу 170 познати имиња од јавниот живот, меѓу кои и Калиопи, Каролина Гочева, Индира Кастратовиќ, Бубо Каров и други. | |
Катерина Хаџи-Мицева
Кодекси на добро однесувањеКодексот на добро однесување се дефинира[1] како доброволен договор помеѓу неколку организации со заеднички интерес, за одредени принципи или стандарди на однесување, коишто даваат насоки, или пак се обврзувачки за организациите, развиен преку заедничко учество и соработка во донесувањето. Бидејќи кодексот е механизам кој се донесува доброволно и е вид на саморегулирање, начинот на неговото спроведување мора однапред да биде одреден и механизмите треба да бидат вградени во кодексот | |
Граѓанска организација Англунипе - Тетово
Факултативната настава на ромски јазик - препознатлива активностГраѓанската организација „Англунипе” од Тетово дејствува во областа на развојот на образованието на ромската популација и на човековите и материјалните ресурси на Ромите во земјава. Се залага за вклучување на Ромите во институциите на системот, за надминување на проблемите на заедницата на локално и на национално ниво. Освен програми за образование, спроведува и програми за развој на економските ресурси и за унапредување на правата на децата Роми и на жената Ромка | |
Донација
Нов парк од Космофон за штитениците на заводот во Демир КапијаСпецијалниот завод за лицата со посебни потреби во Демир Капија доби нов спортско-рекреативен парк, донација од компанијата Космофон. Паркот е изграден во дворот на заводот на површина од 280 метри квадратни. Неговите штитеници ќе можат да се рекреираат на игралишта за ракомет и мал фудбал, во посебниот дел со нишалки, патеки од павер-елементи и фонтана, а целата околина е засадена со зеленило | |
Проект на Биосфера од Битола
Уреден дворот на Домот за доенчиња и мали децаВо изминатите седум месеци Центарот за едукација и заштита на животната средина и природата Биосфера од Битола работи на проектот “Со љубов за нашите деца”, чија цел е прибирање средства од локални извори за просторно уредување на дворот на Домот за доенчиња и мали деца во Битола | |
|
|
