СТОПАНСКО-ЕКОНОМСКИ АКТИВНОСТИ НА ЗДРУЖЕНИЈА НА ГРАЃАНИ И ФОНДАЦИИ

ДООЕЛ за остварување на мисијата и на целите

На семинарот за креирање на стратегија за активностите на невладините организации кои работат во областа на животната средина, што минатиот месец го организираше Милиеуконтакт Оост-Еуропа во Маврово, повеќе невладини организации го поставија прашањето какви стопански активности можат да превземаат невладините организации и фондациите регистрирани во Македонија. Одговор побаравме од профессор д-р Борче Давитковски:

Здруженијата на граѓаните и фондациите, согласно позитивното право на Република Македонија, имаат својство на правно лице. Како асоцијација со својство на правно лице, согласно со чл. 7, став 3 од Законот за здруженија на граѓани и фондации, тие можат да основаат единствено друштва со ограничена одговорност и акционерски друштва за остварување на нивните цели, интереси и активности и за финансирање на нивните функции утврдени со статутот. Исто така, согласно со член 24, став 1 од Законот за трговските друштва, имаат способност да основаат трговски друштва.

Меѓутоа, специфично за здруженијата на граѓаните и фондациите е дека нивните цели, по правило, треба да се нестопански и непрофитабилни. Оттука, тие не можат да вршат дејности преку исклучителна цел создавање производи, како и вршење услуги наменети за пазарот, односно заради стекнување добивка.

Но, со цел да се остварат статутарно определените цели и задачи на соодветната невладина организација, законодавецот дозволува вршење економски активности со чија помош ќе се алиментира нивната основна дејност.

Ваквите свои активности невладините организации мора да ги предвидат во својот статут. Иако законодавецот предвидува можност невладините организации да основаат друштва со ограничена одговорност и акционерски друштва, мислам дека најдобро е тие да основаат ДОЕЛ (друштво со ограничена одговорност, основано од едно лице).

Имено, во конкретниов случај, невладината организација се јавува како единствен основач и таа, согласно со Законот за трговските друштва - основачки права, во секое време може да одлучи како и каде ќе ја распредели добивката од ДОЕЛ-от (за точно определените цели и задачи утврдени со статутот), а исто така, во секое време може да одлучи за проширување или евентуално за укинување на ДОЕЛ-от, односно за престанок на понатамошното вршење стопански/економски активности.

проф. д-р Борче Давитковски