9 maji, dita e evropes

UNIONINI I NDERTUAR NE THEMELE CELIKU, E MBAJTUR NE KRAHET E PAQES

Vizioni i disa politikaneve te medhenj u rrit ne nje nga shembujt me te suksesshem per ndertimin e paqes, bashkepunim dhe mireqenie ne bote. Pikerisht kjo eshte ajo qe Unionin Evropian e bene te vecante. Parimet te cilat e mbajen ne themele te celikta, dhe idete liberale me te cilat qytetaret e UE-se vecme 55 vjete fluturojne mbi krahet e paqes.

“Paqja boterore nuk mund te mbrohet pa perpjekje kreative proporcionale te rreziqeve qe e kercenojne” – jane fjalet hyrese te Deklarates te njohur si e Shumanit, ne baze te ciles eshte perpiluar Unioni i sotem Evropian.

Kater vite pas perfundimit te Luftes se Dyte Boterore, nje nga me te pergjakurat ne historine e njerezimit, me 9 maj te vitit 1950 ne Paris, France, u vendosen themelet e asaj qe e njohim si Union Evropian. Ne kete date, ministri francez i puneve te jashtme, Robert Shuman, e prezantoi Deklaraten dhe idene per themelimin e bashkesise evropiane per thengjill dhe celik, me qellim te vendosjes se kontrollit te perbashket mbi keto materiale te paperpunuara dhe ato ne te ardhmen te perdoren ne kohera te qeta. Idea ishte qe nepermjet ketij lloji te lidhjes te bashkohen shtetet te cilat deri dje ishin kundershtare, para se gjithash Gjermania, Franca dhe shtetet tjera te cilat kishin vullnet ta lene te kaluaren pas tyre dhe te ndertojne te ardhme me te mire te perbashket. Ne thelb, ne menyre shume simbolike, celiku dhe thengjilli, nje nga materialet kryesore mbi te cilat bazohet industria ushtarake, tani mbeten katalizator te paqes.


Vizioni per paqe dhe bashkepunim

Disa vizionere, mes te cileve Konrad Adenauer, Uinston Cercil, Alcide de Gasperi dhe Robert Shuman, pese vjete pas luftes i vune themelet e UE. Se pari, ne vitin 1951 u themelua Bashkesia Evropiane per thengjill dhe celik (BETHC), ku merrnin pjese gjashte shtete – Beligjika, Republika Federale e Gjermanise, Franca, Italia, Luksemburgu dhe Holanda. Ne vitin 1957 u themeluan Bashkesia Ekonomike Evropiane (BEE) dhe Bashkesia Evropiane per Energji Atomike (Euroatom). Me Marreveshjen e Mastrihtit (1991) BEE u emerua ne Bashkesia Evropiane, e pastaj, me shtimin e rajoneve te reja per veprim, u krijua Unioni Evropian. Pasuan marreveshjet nga Amsterdami (1997) dhe nga Nica (2001), te cilat vendosen parime te reja per union te gjere, i cili perfshin shume rajone te reja, ne te cilat u ndertua politika e perbashket.

Puna per prosperitet dhe zhvillim te perbashket ishte ajo qe i pajtoi “fituesit” dhe te “humbesit” nga lufta. Sot ne UE askush per askend nuk mendon nen ato terme. Vizioni i disa politikaneve te medhenj u rrit ne nje nga shembujt me te suksesshem per ndertimin e paqes, bashkepunim dhe pajtimin ne bote. Pikerisht kjo eshte ajo qe Unionin Evropian e bene te vecante. Parimet te cilat e mbajne me fuqishem nga themelet e celikta dhe idete liberale me te cilat qytetaret e UE-se vecme 55 vjete fluturojne mbi krahet e paqes.


Vlera dhe standarde te perbashketa

Sot, Unioni Evropian, si dhe shtetet tjera evropiane te cilat ardhmerine e vet e shohin ne UE, e kremtojne Diten e Evropes dhe njekohesisht 55 vjetorin nga Deklarata e Shumanit. Zhvillimi ekonomik dhe social, dimensioni ekologjik dhe rajonal, me vlerat mbi te cilat eshte ndertuar Unioni Evropian. Mbi ato, te mbindertuara me parimet te cilat i respektojne te gjithe qytetaret – te drejtat e njeriut, solidariteti social, sipermarrja e lire, distribuimi i barabarte i rezultateve nga zhvillimi ekonomik, e drejta per mjedis te shendoshe jetesor, llojllojshmeria kulturore, gjuhesore dhe religjioze, lidhja harmonike e tradites dhe avancimi... Mu per kete, sivjet motoja e Dites se Evropes eshte “Te bashkuar ne llojllojshmeri” (United in diversity).

Unioni Evropian eshte konceptuar te jete servis i qytetareve te saj. Eshte vendosur mekanizem i pjesemarrjes se fuqishme dhe te lire, keshtuqe edhe krahas ekzistimit te sistemit te komplikuar, te perbere nga qeverite nacionale dhe organeve te perbashketa evropiane, parimi i tille demokratik mundeson jete dinjitoze dhe prosperuese per qytetaret e saj.

Per Maqedonine, kremtimi i sivjeme i Dites se Evropes ka rendesi te vecante. Sivjet, Maqedonia pret te beje hap te rendesishem afer anetaresimit ne UE. Por, qytetaret e Maqedonise duhet te dine se anetaresimi ne UE, pervec beneficioneve, me vete mban edhe obligime per respektimin e standardeve themelore dhe parimeve me te cilat krenohet Unioni. Maqedonia standardet dhe parimet e tilla duhet t’i ndertoje vete, ne vehte, dhe si kontribut te saj t’i fute, se shpejti, nje dite e bukur ne UE.


Dita e Evropes ne Maqedoni – Hap perpara

Shoqata “Levizja Evropiane ne Republiken e Maqedonise” per here te peste kete vit e koordinoi kremtimin e 9 Majit ne shtetin tone, ne bashkepunim me Levizjen Evropiane Nderkombetare nga Brukseli, Delegacionin e Komisionit Evropian ne shtetin tone, Sektorin per Evrointegrime prane Qeverise se Maqedonise, Fondacionin Konrad Adenauer dhe Keshillin e Evropes. Motoja e kremtimit sivjet do te jete “Hap perpara”, si aludim i progresit ne procesin e eurintegrimit. Aktivitetet do te zgjatin nga 1 deri me 9 maj, ndersa qellimi i tyre do te jete nxitja e vetedijes publike per vlerat evropiane, te mobilizohen qytetaret, e vecanerisht te rinjte, per procesin e eurointegrimeve, te zhvillohet dialog publik per kete proces qe te pranohen reformat dhe ndryshimet sistemore si parakusht per inkuadrimin cilesor te Maqedonise ne UE.

Ne Pelister, nga 1 deri me 3 maj, do te organizohet kampi rinor edukativo-rekreativ, ndersa nga 4 deri me 6 maj, tribuna dhe punetori per eurointegrimet. Me 6 maj Universiteti i Shtulit do te jete nikoqir i seminarit studentor evropian, ne te cilin do te marrin pjese studente nga te gjitha universitetet ne Maqedoni. Me 8 maj do te mbahet akademi solemne, ndersa me 9 maj, ne oret e mengjesit, shefi i Delegacionit te Komisionit Evropian do ta dorezoje flamurin e UE, i cili bashke me ate te Maqedonise, nje grup alpinistesh do ta vendosin ne disa maje te maleve ne vend. Ne Kuvendin e Republikes se Maqedonise do te mbahet konferenca ne temen “PER e jona e madhe per Kushtetuten e re te Evropes”, ndersa ne sheshin “Maqedonia” ne Shkup do te organizohet hepening me aktivitete sportive dhe skenike, qe simbolikisht do ta paraqese “garen” e Maqedonise ne rrugen drejt UE.

Aktivitete shoqeruese do te organizojne edhe organizata te tjera. Ne 12 qytete ku ekzistojne qendra per mbeshtetjen e OJQ-ve (te mbeshtetura nga Fondacioni Instituti i Shoqerise se Hapur – Maqedoni, Agjencia Evropiane per Rikonstruim dhe Agjencia Zvicerane per Zhvillim) te cilat njekohesisht jane edhe infopika te UE, do te organizojne aktivitete te shumta per Diten e Evropes.


Solemniteti qendror ne Moske
Gjashte dekada nga fitorja e madhe

Paralelisht me kremtimin e Dites se Evropes, kete vit kremtohen edhe 60 vite nga fitorja e fashizmit ne Evrope. Moska, ne Federaten Ruse, eshte selia e manifetsimit qendror qe do te mbahet me 9 maj, ne te cilin do te marrin pjese perfaqesues zyrtare nga gjithe bota. Komiteti organizativ, i kryesuar nga kryetari Vladimir Putin, vecme e pergatiti programin e kremtimit, me titull “Fitorja”. Me shume informata per kete manifestim do te mund te gjenden ne eee.may9.ru

 

Dr. Dimitar Mircev, kryetar i Levizjes Evropiane ne Maqedoni
9 Maji – nxitje per Maqedonine

Kremtimi i Dites se Evropes, 9 Maji, ehste jubilar per Evropen aq sa edhe per Maqedonine. Gjashtedhjete vjete nga fundi i Luftes se Dyte Boterore dhe fitorja kunder fashizmit, por edhe tridhjete vjete nga fillimi i ashtuquajtures Procesi i Helsinkit i cili i vuri themelet e Evropes moderne. Pesembedhjete vjete nga vendosja e rregullumit demokratik dhe kthesa e Maqedonise drejt Evropes, i cili union kete vit kandidaturen tone duhet ta zyrtarizoje per anetare te barabarte.

Pas pesembedhjete vjete mund te madh qe ta fitojme pavarisen dhe sovranitetin tone, por edhe te ballafaqohemi me ligjshmerite e tregut dhe ekonomine tone, me marredheniet demokratike dhe respektimin e te drejtave te njeriut dhe lirive te qytetarit, sot na duket se me e veshtira eshte e kaluar. Se shoqerimi ne familjen e popujve te lire, me prosepritet dhe te bashkuar ehste reale, e afert dhe qe realizohet. Maqedonia vecme eshte ne nje dinamike dhe procedure te hyrjes drejt Unionit: ai mund te shpejtohet ose te ngadalesohet, por nuk mund te nderpritet ose te ndryshohet.

Por, jubileu dhe Dita e Evropes e shenojne para se gjithash shoqerine mbare maqedonase dhe sektorin qytetar, pasiqe ata jane pjese e shoqerise, biznesit, kultures, shkences dhe arsimit evropian. Qeverite vetem e servisojne mekanizmin politik te integrimit. Ekonomia maqedonase, sektori qytetar, bashkesite sociale, etnike, religjioze dhe lokale, institucionet publike dhe joprofitabile, shoqatat profesionale dhe me interes, jane ato qe me te vertete integrohen; ato e japin kontributin e vertete dhe i inkuadrojne potencialet tona ekonomike, kulturore, arsimore dhe demokratike ne shoqerine, civilizimin, ekonomine dhe politiken evropiane.

Levizja Evropiane ne Republiken e Maqedonise qe nga viti 1992 eshte pjese dhe anetare e barabarte e Levizjes Nderkombetare Evropiane me seli ne Bruksel. Ajo i perfshin, koordinon dhe i drejton angazhimet e rretheve te shumta te sektorit qytetar, bashkesive etnike, rinise dhe studenteve, biznesit dhe intelegjencise ne Maqedoni, qe ne Maqedoni te profilohet nje kulture e qarte evropiane dhe orientim me vlere, te euripizohet produksioni jone, shkembimi, sherbimet, te nxiten drejt rrjedhave evropiane. Levizja ka pese dega ne qytetet e medha ne shtet, ka me shjme se njezet anetare kolektiv dhe sponsore, organizon programe masovike dhe cilesore arsimore, informative, komunikative dhe hulumtuese. Vetem ne shenimin e sivjeme te 9 Majit, Levizja pati me shume se njezet manifestime me karakter nderkombetar dhe nacional, ne gjithe shtetin. Se shpejti, ne maj, do te formohet edhe Evrorrjeti i organizatave qytetare dhe shoqatave ne Maqedoni, i cili duhet ne menyre aktive te inkuadrohet ne Forumin Qytetar Evropian, pandan civil i Unionit.

Perpjekjet tona jane ne kete drejtim, rinia dhe sektori i organizuar qytetar, ne Evrope te qasin jo si ndaj obligimit dhe fatit, por si ndaj nxitjes, per shkak te Maqedonise dhe per shkak nesh.