9 Мај, Ден на Европа

Унија градена на челична основа, носена од крилјата на мирот

                                                                                                            Албанска верзија

Визијата на неколкумината големи политичари прерасна во еден од најуспешните примери за градење мир, соработка и помирување во светот. Токму тоа е она што Европската Унија ја прави посебна. Принципите кои ја држат поцврсто од челични темели, и либералните идеи со кои граѓаните на ЕУ веќе 55 години летаат на крилјата на мирот

“Светскиот мир не може да биде од­бранет без креативни напори про­­­порционални на опасностите што го загрозуваат” – се почетните ре­дови на Декла­ра­ци­јата позната како Шуманова, врз чија основа е зацртана денешната Европска Уни­ја.

Четири години по завршувањето на Втората светска војна, една од нај­крвавите во историјата на чо­­веш­твото, на 9 мај 1950 година во Па­риз, Франција, беа поставени те­ме­лите на она што денес го препознаваме како Европска Унија. На тој датум, францус­ки­от министер за надворешни работи, Роберт Шу­­ман, ја презентира Декла­ра­ци­ја­та и идејата за основање европска заедница за јаглен и челик, со цел да се воспостави заедничка кон­тро­ла над овие суровини и тие во иднина да се користат во мир­но­доп­ски цели. Идејата беше и преку вак­ов вид поврзување да се обединат државите кои беа довче­раш­ни противници, пред с$ Германија, Фран­­ција, и ос­танатите кои беа волни да го остават ми­­натото зад се­бе и да градат подобра заедничка ид­нина. Всуш­но­ст, на мошне симболичен начин, че­ликот и јагленот, едни од основните суровини на кои се базира во­е­­ната индустри­ја, сега станаа катализатор на мирот.

Визија за мир и соработка 

Неколку визионери, меѓу кои Кон­рад Аденауер, Вин­стон Черчил, Ал­­чи­де де Гаспери и Ро­берт Шу­ман, пет го­дини по војната ја втемелија де­неш­­­ната ЕУ. Нај­пр­вин, во 1951 година беше основана Европската заедни­ца за јаглен и че­лик (ЕЗЈЧ), во која членуваа шест држави – Бел­­ги­ја, Фе­де­рал­на Република Гер­ма­нија, Фран­­­ција, Ита­ли­ја, Лук­сем­бург и Холан­дија. Во 1957 година беа основани Европската економска заедница (ЕЕЗ) и Европската заедница за атомска енергија (Евро­атом). Со договорот од Мас­трихт (1991) ЕЕЗ беше пре­именувана во Евро­п­ска заедница, а потоа, со додавање нови подрачја на дејствување, беше создадена Европската Унија. Сле­дуваа договорите од Ам­стер­дам (1997) и од Ни­ца (2001) кои воспоставија нови принци­пи за широка унија која опфати многу но­ви подрачја во кои беше гра­дена заедничка политика.

Работата за заеднички просперитет и развој беше она што ги по­­мири “победниците” и “поразените” од војната. Денес во ЕУ ни­­кој за никого не размислува под тие поими. Визијата на не­кол­ку­мината големи политичари прерасна во еден од најуспешните при­­мери за градење мир, соработка и помирување во светот. Ток­му тоа е она што Европската Унија ја прави посебна. Прин­ципите кои ја држат поцврсто од челични темели, и либералните идеи со кои граѓаните на ЕУ веќе 55 години летаат на крилјата на мирот.

Заеднички вредности и стандарди

Денес, Европската Унија, како и останатите европски држави кои сво­ј­ата иднина ја гледаат во ЕУ, го прославуваат Денот на Европа и истовремено 55-годишнината од Шумановата декларација. Еко­ном­ски­от и социјалниот развој, еколошката и регионалната димензија, се вредностите над кои е градена Европската Унија. Над нив, надоградени се принципите кои ги почитуваат сите граѓани - човековите права, социјалната солидарност, слободното прет­приемништво, праведната распределба на резултатите од економскиот развој, правото на здрава животна средина, културната, јазичната и верската различност, хармоничниот спој на традицијата и напредокот... Токму затоа, годинава мотото на Денот на Евро­па е “Здружени во различноста” (Унитед ин диверситѕ).  

Европската Унија е конципирана да биде сервис на своите граѓани. Воспоставен е механизам на силно и слободно гра­ѓан­ско учество, така што и покрај постоењето на навидум ком­пли­ци­ран систем сос­та­вен од националните влади и заедничките европ­ски тела, так­ви­от демократски принцип овозможи достоинствен и прос­перитетен живот за нејзините граѓани.

За Македонија, годинешнава прослава на Денот на Европа има посебно значење. Годинава, Македонија очекува да направи зна­чи­те­лен чекор поблиску до членството во ЕУ. Но, граѓаните на Ма­ке­до­ни­ја треба да знаат дека членувањето во ЕУ, освен бенефициите, со себе носи и обврски за почитување на основните стан­дарди и доблесните принципи со кои се гордее Унијата. Маке­донија таквите стандарди и принципи треба да ги изгради самата, во себе, и како свој придонес да ги внесе, наскоро, еден убав ден, во ЕУ.

Денот на Европа во Македонија
Чекор напред

Здружението “Европското движење во Република Македонија” по петти пат годинава ја координира прославата на 9 Мај во нашата држава, во сора­бот­ка со Меѓународното европско движење од Бри­сел, Делегацијата на Европската комисија во на­шата држава, Секторот за евроинтеграција при Вла­дата на Македонија, Фондацијата Конрад Аде­науер и Советот на Европа. Мотото на прославата годинава ќе биде “Чекор напред”, како алузија на про­гресот во процесот на евроинтеграција. Ак­тив­нос­тите ќе траат од 1 до 9 мај, а нивната цел е да се поттикне јавната свест за европските вредности, да се мобилизираат граѓаните, а особено младите, за процесот на евроинтеграција, да се развие јавен дијалог за овој процес да се прифатат реформите и системските промени како предуслов за квалитетно приклучување на Македонија во ЕУ.

На Пелистер, од 1 до 3 мај, ќе се организира младински едукативно-рекреативен камп, а од 4 до 6 мај трибини и работилници за евроинтеграцијата. На 6 мај Штуловиот универзитет ќе биде домаќин на европски студентски семинар на кој ќе учес­т­ву­ваат студенти од сите универзитети во Македонија. На 8 мај ќе се одржи свечена академија, а на 9 мај, во утринските часови, Шефот на Делегацијата на Европската комисија ќе го предаде знамето на ЕУ, кое заедно со македонското, група планинари ќе го постават на неколку планински врвови во земјава. Во Собранието на Република Македонија ќе се одржи меѓународна конференција на тема “На­ше­то големо ЗА за новиот Устав на Европа”, а на плоштадот “Македонија” во Скопје ќе биде организиран хепенинг со спортски и сценски актив­нос­ти, што симболично ќе ја претстави “трката” на Маке­донија на патот кон ЕУ.

Придружни активности ќе организираат и други организации. Во 12-те градови каде постојат центри за поддршка на НВО (поддржани од Фон­да­цијата Институт отворено општество – Македонија, Европската агенција за реконструкција и Швајцарската агенција за развој) кои се истовремено и инфоточки на ЕУ, ќе се организираат бројни активности за Денот на Европа.

Централна прослава во Москва
Шест децении од големата победата

Паралелно со прославата на Денот на Европа, годинава се одбележуваат и 60 години од победата на фашизмот во Европа. Москва, во Руската Федерација, е седиште на централната манифестација што ќе се одржи на 9 мај, на која ќе учествуваат официјални претставници од целиот свет. Организацискиот комитет, предводен од прет­се­дателот Владимир Путин, веќе ја подготви програмата на прославата, со наслов “Победа”. Повеќе информации за оваа манифестација можат да се најдат на њњњ.маѕ9.ру.

Д-р Димитар Мирчев, претседател на Европското движење на Македонија
9 Мај – поттик и предизвик за Македонија

Одбележувањето на Денот на Европа, 9 Мај, е јубилејно колку за Европа толку и за Македонија. Шеесет години од крајот на Втората светска војна и победата про­тив фашизмот, но и триесет години од по­четокот на т.н. Хелсиншки процес кој ги удри темелите на модерна Европа. Пет­наесет години од воведувањето на демократскиот поредок и свртувањето на Македонија кон Европа, чија унија го­ди­нава треба да ја официјализира на­ша­та кандидатура за полноправна членка.

По петнаесет години тешки искушенија и напори да ја освоиме нашата независност и сувереност, но и да се справиме со законитостите на пазарот и сопственичката економија, со демократските односи и почитувањето на човековите права и граѓански слободи, денес ни изгледа дека сепак најтешкото е минато. Дека придружувањето на семејството на слободни, просперитетни и обединети европски народи е реално, блиско и остварливо. Македонија е веќе во една динамика и процедура на акцесија кон Унијата: таа може да се забрза или да се забави, но не може да се запре или да се измени.

Но, јубилејот и Денот на Европа го одбележуваат пред с$ македонското општество и граѓанскиот сектор, бидејќи тие се дел од европското општество, бизнис, култура, наука и образование. Владите само го сервисираат политичкиот механизам на интеграцијата. Македонската економија, граѓанскиот сектор, социјалните, етничките, верските и локалните заедници, јавните и непрофитни институции, професионалните и интересовни здру­же­нија, се тие што вистински се интегрираат; тие го даваат вистинскиот придонес и ги вклучуваат нашите стопански, културни, образовни и демократски потенцијали во европското општество, цивилизација, економија и политика.

Европското движење во Република Македонија уште од 1992 го­дина е дел и полноправен член на Меѓународното европско дви­жење со седиште во Брисел. Тоа ги опфаќа, координира и насочува напорите на многубројни кругови на граѓанскиот сектор, етничките заедници, младината и студентите, бизнисот и интелигенцијата во Македонија, во земјата да се профилира една јасна европска култура и вредносна ориентација, да се  европеизираат нашата продукција, размена, услуги, да се поттикнат кон европските текови. Движењето има пет ограноци во големите градови во државата, има повеќе од дваесет колективни членови и спонзори, организира масовни и квалитетни образовни, информативни, комуникациски и истражувачки програми. Само во овогодишното одбележување на 9 Мај, Дви­же­ње­то ќе има повеќе од дваесет манифестации од меѓународен и национален карактер, низ државата. Наскоро, во мај, ќе се оформи и Евромрежата на граѓански организации и здруженија во Македонија, која треба активно да се вклучи во Европскиот граѓански форум, цивилен пандан на Унијата.

Нашите настојувања се во тоа јавноста, младината и организираниот граѓански сектор, на Европа да & пристапат не како кон обврска и судбина, туку како кон предизвик и поттик, заради Македонија и заради нас самите.

 

 

Маријана Иванова